|
Pierwsze połączenie kolejowe Piła otrzymała
w dniu 27 lipca 1851 roku. Oddano wówczas do
eksploatacji trasę kolejową Krzyż - Piła -
Bydgoszcz wraz z mostem kolejowym przez
Gwdę. Budowę tej linii rozpoczęto w roku
1848. W roku 1852 przedłużono ją do Tczewa,
a w 1857- do Frankfurtu nad Odrą, gdzie
połączono ją z odcinkiem torów biegnących do
Berlina. Linia ta, początkowo jednotorowa,
stanowiła część wielkiej magistrali
kolejowej, tzw. Królewsko - Pruskiej Kolei
Wschodniej, która w roku 1867 połączyła
Berlin z Królewcem. W styczniu 1871 roku
uruchomiono linię kolejową Piła - Złotów,
przedłużając ją następnie do Chojnic. W maju
1879 roku oddano do eksploatacji trasę
Poznań - Piła - Szczecinek, a w listopadzie
1881 roku: linię Piła - Wałcz.
Dworzec PKP, dzisiaj peron nr 5
Widok od strony północno-zachodniej - 1909
rok
W ciągu 20 lat Piła stała się więc jednym z
największych węzłów kolejowych we wschodniej
części Niemiec. Węzeł ten miał jednocześnie
olbrzymie znaczenie militarno -
strategiczne. Na stacji kolejowej w Pile
zaznaczył się systematyczny wzrost ruchu
osobowego i przewozu towarów. W roku
1913 wyjechało stąd 575 tys. osób (w
Wielkopolsce więcej pasażerów wyjechało
wówczas tylko z Poznania i Bydgoszczy).
Podróżni wyruszający z Piły korzystali z
dobrze wyposażonego dworca klasy Ia. W roku
1884 w budynku stacyjnym mieściły się: 3
poczekalnie ( o pow. 355m.kw.), biura
stacyjne z telegrafem, 3 pokoje dla poczty
oraz 2 mieszkania służbowe. Na dworcu
znajdowały się także 2 stacje pomp, dźwig
oraz budynek ekspedycji towarowej z
magazynem i krytą rampą. Na terenie dworca
oraz przy budowie linii kolejowych i ich
eksploatacji znalazło zatrudnienie wielu
pracowników fizycznych i umysłowych. W
roku 1884 na dworcu zatrudnionych było m.in.
57 robotników stacyjnych, 27 zwrotniczych i
ich pomocników oraz kilkudziesięciu
robotników magazynowych, stróży i innych.
Miejscem pracy zarobkowej dla jeszcze
większej grupy robotników stały się zakłady
naprawcze taboru kolejowego, będące także
własnością Reichsbahn Ausbesserungswerk. W
latach 1870-1874 zbudowano okrągłą
lokomotywownię, w przeszłości zwaną
parowozownią. Była ona konstrukcją wzorcową
dla późniejszych okrągłych parowozowni
zbudowanych m.in. w Hamburgu, Magdeburgu i
Altonie. |
|
Jak wykazały badania Biura Studiów i
Dokumentacji Zabytków Techniki we Wrocławiu,
jest ona jedyną ocalałą i najstarszą w
Europie.
Ze względu na jej walory
historyczno-techniczne została wpisana w
rejestr zabytków województwa
wielkopolskiego, mimo to niszczeje. Wracając
do zakładów naprawczych przy ulicy
Warsztatowej, zostały one zbudowane w 1902
roku. Naprawę parowozów rozpoczęto
przypuszczalnie w roku 1906. Po dalszej
rozbudowie zakładów w latach 1909-1910, w
szczytowym okresie swego rozwoju zatrudniały
one około 2 tysiące osób. W okresie
hitlerowskim próbowano podnieść znaczenie
Piły jako węzła komunikacyjnego. Zabiegi te
jednak nie przyniosły większych rezultatów.
Nadal nie było większego ruchu granicznego
na liniach kolejowych Piła - Chodzież i Piła
- Czarnków. Przez Piłę podążały natomiast
liczne ekspresy w kierunku Chojnic i dalej
do Gdańska oraz do Królewca, a także do
Bydgoszczy i dalej do Olsztyna, oraz w
przeciwnym kierunku - do Berlina.
Przejeżdżały też na tych liniach tranzytem
pociągi towarowe.
Dworzec PKP, strona wschodnia - 1903 rok
Pasażerowie udający się z Piły do Polski
korzystali z pociągów osobowych kursujących
na trasie Piła - Bydgoszcz. Skład ich był
polski, a odprawa celna pasażerów odbywała
się na dworcu w Pile. Np. mieszkańcy Wschowy
udający się w celu załatwienia swych spraw
urzędowych do Piły musieli przejechać drogą
okrężną 343km, tracąc na to 13 godzin.
Usprawnienie komunikacji w obrębie prowincji
Grenzmark Posen - Westpreussen nastąpiło
dopiero po roku 1928, kiedy to Komisja
Komunikacyjna Reichstagu podjęła ustawę o
rozbudowie na tym terenie sieci dróg
żelaznych i bitych. Decydowały tu jednak
względy wyłącznie strategiczne. W czasach 2
wojny światowej na terenie zakładów
naprawczych taboru kolejowego utworzono obóz
pracy. Robotnicy pracowali przy budowie i
naprawie torów kolejowych. W czasie walk o
wyzwolenie miasta, na stacji kursował
niemiecki pociąg pancerny, a sama stacja i
okolice stacji były silnie bronione.
Materiał opracował:
Aragorn |
