|
Budowa Kościoła Św. Antoniego rozpoczęła się
21. 11. 1928 roku. Kościół ukończony i
przekazany wiernym został 15. 03. 1930 r.
Administrator apostolski ks. Maksymilian
Kaller przekazując wiernym nowo wybudowany
kościół podkreślił, że świątynię tę oddaje
się do użytku pod warunkiem, że nigdy w niej
nie padnie polskie słowo.
Budowla
projektu niemieckiego architekta Hekkomera
ze Stuttgartu, swoim kontemplacyjnym,
katakumbowym wnętrzem oraz uproszczoną
nowatorską formą architektoniczną,
przypominającą nieco wyglądem wczesny styl
romański, nawiązuje do wiodącego w latach 30
– tych stylu awangardowego budownictwa
sakralnego, wzorowanego nieco na wczesnym
stylu romańskim reprezentowanego głównie
przez niemieckich budowniczych. Oryginalność
i niepowtarzalność tego projektu potęguje
niecodzienne wyposażenie i wystrój świątyni,
głównie poprzez ponad siedmio metrowej
wysokości, majestatyczną figurę
ukrzyżowanego Chrystusa, wykonaną przez
Bertholda Mullera Orinhausena z Berlina oraz
malowidła ścienne przedstawiające
poszczególne sceny Drogi Krzyżowej, których
twórcą był artysta z Manheim Willi Osler.
Na owe czasy
był to niezwykle śmiały projekt, który
budził wiele mieszanych emocji wśród
mieszkańców miasta. Miejsce pod budowę
kościoła nie zostało wybrane przypadkowo.
Dzielnica, w której miał stanąć nowy
katolicki kościół ( dzisiejsze Zamoście),
zamieszkiwana była głównie przez większość
pilskiej polonii, co wpłynęło na zamiar
ówczesnych niemieckich władz miasta, jakim
było odciągnięcie polskich katolików od
kościoła p. w. Św. Jana usytuowanego w
centrum miasta uznawanego za ostoję
polskości w niemieckiej Pile, a tym samym
zmniejszenie jego znaczenia jako ośrodka
kulturalno – religijnego polskiej
mniejszości.
Pomimo
wybudowania nowej świątyni nie powstała
administracyjnie osobna parafia, a sam
kościół wchodził w skład utworzonej tzw.
Wolnej Prałatury Pilskiej roztaczającej swą
opiekę duszpasterską nad katolikami
narodowości polskiej i niemieckiej.
Okres wojny, a
szczególnie ostatnie dni walk o Piłę
nadwątliły nieco konstrukcję budynku i jego
wyposażenie, ale mimo to kościół niemal w
całości ocalał.
Po wyzwoleniu
już w marcu 1945 roku przybywa do Piły z
Krakowa wspomniany już o. Jerzy Rumak i w
porozumieniu z miejscowymi władzami,
przejmuje świątynię wraz z terenem
przyległym i przywraca jej pierwotny
sakralny wygląd organizując w zniszczonej
działaniami wojennymi Pile początki życia
religijnego nielicznych jeszcze mieszkańców,
niemal od podstaw.
Następne lata,
to ciągły rozwój parafii i działalności
duszpasterskiej prowadzonej w trudnych
warunkach materialnych i bytowych przez
ojców franciszkanów. Przy parafii powstają
pierwsze zgromadzenia charytatywne i grupy
modlitewne skupiające znaczną, stale rosnącą
liczbę aktywnych parafian. I tak, już w
styczniu 1946 roku powstaje, z inicjatywy o.
Rumaka grupa Żywego Różańca a w marcu grupa
charytatywna Caritas.
W późniejszym
czasie, rozpoczyna swoją działalność Ognisko
Samarytańskie dla chorych oraz parafialne
przedszkole.
Jednocześnie
ojcowie kapucyni rozpoczynają naukę religii
w pierwszych pilskich szkołach.
Za zgodą
miejscowych władz, franciszkanie przejmują
pobliski częściowo zniszczony kościół
ewangelicki z przylegającym doń budynkiem
tzw. pastorówką i po nadaniu mu 15 maja 1947
roku Św. Stanisława Kostki, oraz po
przeprowadzeniu wstępnych prac remontowo –
modernizacyjnych włączają go do parafii,
wyznaczając mu rolę pomocniczego kościoła
szkolnego dla dzieci i młodzieży.
Również gmach
kościoła Św. Antoniego przechodzi kolejne
zmiany modernizacyjne.
Wybudowana
zostaje nowa obszerna plebania Domu
Zakonnego oraz stylowe krużganki wraz z
dziedzińcem, tworzące w całości ciekawy
architektonicznie kompleks zabudowy
klasztornej. W późniejszym czasie wzniesiono
budynek mieszczący salki katechetyczne,
bibliotekę parafialną oraz młodzieżową
kawiarenkę – wieczernik. Na tyłach zaś
kompleksu zostaje założony ogród – miejsce
odpoczynku i wyciszenia zakonników. Zadbano
także o podstawowe wyposażenie świątyni,
niezbędne do wykonywania posług kapłańskich,
takie jak - naczynia i szaty liturgiczne,
sztandary, umeblowanie, wizerunki świętych
itp. Dbały o to szczególnie, powołane do
pomocy duszpasterskiej w roku 1946
niestrudzone siostry zakonne Służebnice
Najświętszej Marii Panny z prowincji
Śląskiej z Poręby służące także obecnie.
Na przestrzeni
lat od momentu powstania parafii, miało w
niej miejsce również wiele niezapomnianych i
niezwykle ważnych dla niej wydarzeń i
przełomowych momentów.
Do takich
należały przede wszystkim: wspomniane już
poświęcenie świątyni 8 czerwca 1945 roku
przez proboszcza o. Rumaka, wizyta Kardynała
Prymasa Polski Augusta Hlonda oraz Księdza
Kardynała Prymasa Polski Stefana
Wyszyńskiego w roku 1962, peregrynacja
obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej
połączonej z pielgrzymką do cudownego obrazu
w Częstochowie w 1962 roku, ufundowanie i
konsekracja dwóch nowych dzwonów kościelnych
o imionach Maryja i Wacław ( w miejsce dwóch
brakujących, zdjętych przez Niemców podczas
wojny) w roku 1967 w ramach obchodów 1000–lecia Chrztu Narodu Polskiego a także
pierwsza w parafii pielgrzymka do Rzymu w
roku 1987 połączona z audiencją u papieża.
Również bardzo istotnymi wydarzeniami w
parafii były i są, odbywające się od 59 lat
misje święte głoszone przez zapraszanych
kapłanów z całej Polski, mające znaczy wkład
w podnoszeniu poziomu wiedzy i kultury
religijno-duchowej parafian. Dotychczas
odbyło się sześć takich misji.
Ostatnie lata
działalności duszpastersko – charytatywnej
parafii, to przede wszystkim uczestnictwo
wiernych w licznych i prężnie działających
grupach i zgromadzeniach przykościelnych.
Jednym z
kluczowych zadań, jakie Bracia Mniejsi
Kapucyni realizowali od momentu zaistnienia
parafii, a ze szczególnym oddaniem realizują
w ostatnich latach, jest kompleksowa pomoc
ludziom ubogim, starym, chorym oraz rodzinom
patologicznym, wielodzietnym i osobom z tzw.
marginesu społecznego. W tym celu, przejęto
w 1993 roku znajdujący się w pobliżu
kościoła budynek byłego przedszkola, w
którym po przekształceniu go w tzw.
Przytulisko p.w. Św. Franciszka z Asyżu,
Kapucyni najpierw z pomocą oddanych członków
Franciszkańskiego Zakonu Świeckich a
następnie parafialnego Caritasu udzielają
pomocy potrzebującym. Dziennie wydawanych
jest w przytulisku około 270 – 300 obiadów,
organizuje się liczne zbiórki i akcje
charytatywne a 15-ego dnia każdego miesiąca
wydawane są artykuły spożywcze dla
najuboższych.
To wzniosłe i
szlachetne zadanie ludzi o wielkich sercach,
nieobojętnych na ludzkie cierpienie, jest
chyba obok innych zadań najbardziej
charakterystycznym znakiem pełnego rozwoju i
ewolucji parafii jednoczącej ludzi
wyznających wiarę w Boga i miłość do
bliźniego.
Osiągnięcia
parafii p. w. Św. Antoniego na wielu
płaszczyznach działalności duszpastersko -
charytatywnej zostały dostrzeżone przez
miejscowe władze, które 4 marca 1993 roku
przyznały parafii – „Medal 480 lat istnienia
miasta” – jako wyraz uznania za wkład Braci
Mniejszych Kapucynów w jego rozwój.
Historia
parafii p.w. św. Antoniego w Pile
prowadzonej od lat przez zakonników jest
ciągle żywa i obfituje w znamienne
wydarzenia, świadczące o niebagatelnej roli
jaką pełniła i pełni dzisiaj w pilskim
środowisku religijnym i nie tylko, warto ją
znać choćby dlatego że, sami jesteśmy jej
częścią, współtwórcami i współwyznawcami
jednej chrześcijańskiej wiary. Oddajemy tym
samym hołd i pamięć tym Kapucynom i
parafianom, którzy podnosili ją z ruin,
kształtowali, wzbogacali i nieustannie
rozwijali swoim zaangażowaniem, poprzez
rozmaitą działalność do obecnego kształtu
parafii, z myślą o przyszłych pokoleniach.
W piątek 8. 06. 2005 roku o godzinie 800
rano minie 60 lat od chwili kiedy pierwszy
polski proboszcz Piły o. mgr Jerzy Rumak
wśród ruin zniszczonego miasta dokonał
uroczystego poświęcenia kościoła
rzymskokatolickiego p.w. Św. Antoniego.
Parafie te do dnia dzisiejszego prowadza
zakonnicy ze Zgromadzenia Braci Mniejszych
Kapucynów przybyłych z prowincji
Krakowskiej.
|
